Aambeien

Aambeien (hemorroïden) zijn uitgezakte zwellichamen dicht bij de anus. Als de aambeien vanzelf zijn overgegaan, kan er soms een huidflapje achterblijven (skin tag of mariske).

Aambeien kunnen anaal bloedverlies geven. Iedereen schrikt altijd bij bloedverlies. Het kan ook lijken dat u veel bloed verliest als het bloed zich mengt met het water in de wc pot. Gelukkig is de oorzaak meestal onschuldig. Verliest u regelmatig bloed uit de anus, bent u ouder dan 50 jaar of komen er darmziektes voor in de familie, dan is het raadzaam om verder onderzoek te doen.


Wij adviseren de volgende maatregelen indien u anaal bloedverlies heeft, maar er geen sprake is van een spoedeisende situatie:


  • Zorg voor zachte ontlasting. Het is belangrijk dat uw ontlasting zacht is en het liefst maar één keer per dag komt. Het beste is om een vezelrijk dieet te nemen. Vezels nemen vocht op en hierdoor blijft de ontlasting zacht en soepel. Vezels zitten met name in groente, fruit en volkorenproducten. Klik hier voor adviezen over vezelrijke voeding. U kunt ook laxeermiddelen nemen maar het nadeel hiervan kan zijn dat de ontlasting dun wordt en daardoor ook zuurder en/of dat u vaker per dag moet ontlasten.

  • Toilethouding en toiletgedrag. Ga bij voorkeur alleen bij aandrang naar het toilet om te ontlasten. Pers niet. Plaats uw voeten op een verhoginkje. Kijk hier voor meer informatie over de juiste toilethouding.

  • Stop het bloeden. Blijf niet op het toilet zitten tot het bloeden gestopt is. Als het aan de buitenkant van de anus blijft bloeden, druk de bloeding dan af met bijvoorbeeld een propje wc papier of een opgerold gaas. Als u gedurende lange tijd dagelijks bloed verliest, kan dit leiden tot bloedarmoede. Als u bloed verliest, verliest u niet alleen rode bloedcellen, maar ook bijvoorbeeld bloedplaatjes. Het kan zijn dat uw bloed dan minder goed stolt waardoor het bloeden ook niet makkelijk stopt. Het kan zinvol zijn om enkele dagen tranexaminezuur te gebruiken om het bloeden te stoppen. U heeft hiervoor een recept nodig van een arts. Indien u een verhoogde stollingsneiging heeft, orale anticonceptie gebruikt of bloedverdunners mag u dit middel niet gebruiken. Als u in korte tijd veel bloed verliest, zorg dan dat er iemand bij u is en er zo nodig met een arts overlegd kan worden.

  • Duw de bult indien mogelijk terug naar binnen. Indien er een bult naar buiten komt na de stoelgang die blijft bloeden, probeer deze zachtjes terug te duwen. Eventueel kan dat onder de douche of in een warm badje, om zo de spieren wat te ontspannen.
  • Zachtjes afvegen. Indien u alleen bloed verliest bij afvegen van de anus en de huid geïrriteerd is, klik hier voor adviezen.

  • Bij zwangerschap. Tijdens de laatste weken van de zwangerschap kunt regelmatig 10-15 minuten op uw linkerzij gaan liggen om de druk op uw bekkenbodem te verminderen.

Bent u van mening dat u teveel bloed verliest en dat er sprake is van een levensbedreigende situatie, bel dan 112.


Aambeien – Algemene informatie

Wat zijn aambeien?

In de anus bevindt zich op een aantal plaatsen een sponsachtig netwerk van kleine bloedvaten onder het slijmvlies, de zogenaamde zwellichamen. Ze liggen als kussentjes tegen elkaar aan, zodat de anus waterdicht afgesloten kan worden. Als er voortdurend druk op de bloedvaten staat, kunnen ze uitrekken en uitzakken. Dit gebeurt bijvoorbeeld tijdens persen of tijdens de zwangerschap.

Aambeien (hemorroïden) zijn uitgerekte zwellichamen. Ze kunnen uitwendig (aan de buitenkant) of inwendig (aan de binnenkant) of zowel uit- als inwendig zitten. Uitwendige aambeien herken je als een zachte, soms pijnlijk bult of uitstulping aan de buitenkant van de anus. Inwendige aambeien kunnen naar buiten zakken tijdens het ontlasten. Als de klachten kort bestaan, trekt de aambei meestal vanzelf weer terug naar binnen. Bij langer bestaande klachten moet je hem naar binnen terugduwen of lukt dat niet meer.

In een aambei kan zich plotseling een bloedstolsel vormen (getromboseerde aambei). Dit geeft meestal veel pijnklachten.

Aambeien zijn niet gevaarlijk of besmettelijk en kunnen ook niet kwaadaardig worden. Bij anaal bloedverlies dat niet overgaat met de op deze website aangegeven adviezen, is het wel belangrijk om een arts om advies te vragen.

Voorbeelden van aambeien

Voorbeelden van aambeien:


Figuur 1

Figuur 2
Klachten bij aambeien

Aambeien kunnen de volgende klachten geven:

  • Bloedverlies. Aambeien kunnen makkelijk bloeden omdat de wand makkelijker kapot gaat. Het bloedverlies zit op de ontlasting of komt na de ontlasting, maar niet dóór de ontlasting. De oorzaak van het bloedverlies kan ook hoger in de darm zitten.
  • Vochtverlies. Soms raakt het slijmvlies (de binnenste laag van de darm) dat over de aambei heen ligt, geïrriteerd en maakt dan meer slijm aan. Er treedt dan vochtverlies op. Soms is dit vermengd met bloed of ontlasting.
  • Anale pijn. Uitgezakte aambeien geven vaak ook pijnklachten. Bij inwendige aambeien treedt dit eigenlijk alleen op als ze met de ontlasting mee naar buiten stulpen. Als u plotseling een pijnlijke harde bult aan de buitenkant van de anus zit, kan er een bloedstolsel in een aambei zitten (getromboseerde aambei).
  • Anale jeuk. Aambeien kunnen jeukklachten geven omdat het moeilijker is om de anus goed schoon te maken. Jeuk kan ook optreden als de aambeien uitgezakt zijn waardoor de sluitspier niet meer volledig afsluit en er vocht uit de anus lekt. De huid rondom de anus kan hierdoor geïrriteerd zijn.
  • Drukkend gevoel na de stoelgang. Soms zijn aambeien zo gezwollen dat ze naar buiten puilen. Dit veroorzaakt een drukkend gevoel, vooral tijdens en na de stoelgang.  Het zogenaamde ‘prolaps gevoel’. Dit is een gevoel alsof er iets naar buiten komt en dat je dat moet terugduwen.
  • Hygiënische problemen, zoals vegen in de onderbroek.

Bloed bij de ontlasting wordt meestal veroorzaakt door inwendige of uitwendige aambeien. Bloedverlies uit de anus kan echter ook komen door een fissuur, een abces, een poliep of een oorzaak hebben hoger in de darm. Raadpleeg altijd een arts indien:

  • het anaal bloedverlies niet overgaat met de adviezen op deze website;
  • u ouder bent dan 50 jaar;
  • u eerstegraads familieleden heeft met darmkanker.

Als aambeien onbehandeld blijven kunnen de volgende klachten ontstaan:

  • Afgeknelde uitgezakte hemorroïden: Indien de inwendige aambeien buiten de anus hangen en worden afgekneld, kan een acute situatie ontstaan.
  • Verzakking van het slijmvlies (hemorroïdale prolaps): Er kan voortdurend slijmvlies naar buiten hangen (zonder afknelling) en daardoor onvrijwillig verlies van ontlasting of slijm (incontinentie) optreden.

Oorzaken van aambeien

Aambeien ontstaan wanneer er te veel druk is op de bloedvaten in de anus. Deze kunnen daardoor opzwellen en uitrekken. De oorzaak van hoge druk kan zijn:

  • Persen. Als u gaat persen omdat uw ontlasting hard is of u probeert te poepen terwijl u geen aandrang hebt, komt er te veel druk op de bloedvaten in de anus. De ontlasting kan hard worden als u te weinig vezels eet, te weinig drinkt of te weinig beweegt. Ook kunnen bepaalde medicijnen zorgen voor harde ontlasting, zoals antidepressiva, antipsychotica en morfine.
  • Ophouden van de ontlasting. Als u uw ontlasting ophoudt, hoopt de poep zich op in de endeldarm. De druk in de bloedvaten in de anus neemt daardoor toe. Het is dus beter om te ontlasten als u aandrang heeft en het niet uit te stellen.
  • Chronisch hoesten. Tijdens het hoesten komt er veel druk op de bloedvaten in de anus te staan en neemt ook de druk toe.
  • Langdurig staan of zitten. Als u lang staat zonder te lopen of veel zit, is er een constant hoge druk op de bloedvaten in de anus.
  • Zwangerschap en bevalling. Als u zwanger bent of tijdens de bevalling, neemt de druk in de bloedvaten toe. Vrouwen hebben hierdoor een verhoogd risico op aambeien.
  • Stress. Stress kan zorgen voor ontregeling van uw ontlastingspatroon. Tevens kan de spierspanning in het lichaam toenemen. Het ontlasten kan daardoor moeilijker gaan waardoor u gaat persen. Daardoor kunnen weer aambeien ontstaan.

Adviezen voor (klachten bij) aambeien

Adviezen om klachten bij aambeien te voorkomen of te verhelpen zijn:

  • Zorg voor zachte ontlasting. Het is belangrijk dat uw ontlasting zacht is en het liefst maar één keer per dag komt. Het beste is om een vezelrijk dieet te nemen. Vezels nemen vocht op en hierdoor blijft de ontlasting zacht en soepel. Vezels zitten met name in groente, fruit en volkorenproducten. Klik hier voor adviezen over vezelrijke voeding. U kunt ook laxeermiddelen nemen maar het nadeel hiervan kan zijn dat de ontlasting dun wordt en daardoor ook zuurder en/of dat u vaker per dag moet ontlasten.
  • Stop het bloeden. Blijf niet op het toilet zitten tot het bloeden gestopt is. Als het aan de buitenkant van de anus blijft bloeden, druk de bloeding dan af met bijvoorbeeld een propje wc papier of een opgerold gaas. Als u gedurende lange tijd dagelijks bloed verliest, kan dit leiden tot bloedarmoede. Als u bloed verliest, verliest u niet alleen rode bloedcellen, maar ook bijvoorbeeld bloedplaatjes. Het kan zijn dat uw bloed dan minder goed stolt waardoor het bloeden ook niet makkelijk stopt. Het kan zinvol zijn om enkele dagen tranexaminezuur te gebruiken om het bloeden te stoppen. U heeft hiervoor een recept nodig van een arts. Indien u een verhoogde stollingsneiging heeft, orale anticonceptie gebruikt of bloedverdunners mag u dit middel niet gebruiken. Als u in korte tijd veel bloed verliest, zorg dan dat er iemand bij u is en er zo nodig met een arts overlegd kan worden.
  • Duw de bult indien mogelijk terug naar binnen. Indien er een bult naar buiten komt na de stoelgang die blijft bloeden, probeer deze zachtjes terug te duwen. Eventueel kan dat onder de douche of in een warm badje, om zo de spieren wat te ontspannen.
  • Drink voldoende. Drink dagelijks minstens 1,5 tot 2 liter vocht. Drink niet teveel koffie, thee, koolzuurhoudende dranken. Deze prikkelen de anus en daarvan kunnen uw klachten verergeren.
  • Beweging. Door regelmatig te bewegen wordt de darmbeweging gestimuleerd en kunt u verstopping voorkomen. Als u veel zit of lang achter elkaar staat, is de kans op verstopping groter.
  • Hygiëne. Gebruik alleen zacht toiletpapier of spoel de anus af met de douche. Dep vervolgens de anus goed droog. Gebruik weinig of geen zeep en gebruik geen vochtige toiletdoekjes. Dit kan de jeuk en irritatie rond de anus verergeren. U kunt ook een wattenschijfje met olie gebruiken.
  • Gezond toiletgedrag. Ga alleen bij aandrang naar het toilet en forceer het niet. Pers niet als u geen aandrang heeft. Neem een juiste toilethouding aan: rechtop, ontspannen en met uw voeten op een voetenbankje. Kijk hier voor meer informatie over de juiste toilethouding.
  • Bij zwangerschap. Tijdens de laatste weken van de zwangerschap kunt u regelmatig 10-15 minuten op uw linkerzij gaan liggen om de druk op uw bekkenbodem te verminderen.
Onderzoek en diagnose bij aambeien

Op grond van uw verhaal, het lichamelijk onderzoek en een proctoscopie kan de diagnose vaak gesteld worden. Soms is het nodig om een kijkonderzoek van de dikke darm (coloscopie) te doen om andere oorzaken uit te sluiten.

De arts bespreekt eerst uw klachten en zal daarna lichamelijk onderzoek doen. Bij dit onderzoek voelt de chirurg met de wijsvinger in de anus (rectaal toucher) naar de functie van de kring- en bekkenbodemspier en eventueel voelbare afwijkingen in de anus en endeldarm, zoals een poliep of tumor.

Proctoscopie: kijkonderzoek in het laatste stukje endeldarm en de anus. Hierbij kan worden vastgesteld of er aambeien of andere afwijkingen aanwezig zijn.

Behandeling van aambeien

Veel patiënten hebben baat bij de tips die hierboven gegeven worden om klachten te voorkomen. Heeft u een aantal keren last gehad of blijven de klachten toch aanhouden, dan is verdere en andere behandeling nodig om de aambeien te verwijderen.

  • Rubberbandligatie. Bij rubberbandligatie (ook wel RBL of behandeling met elastiekjes genoemd) wordt de aambei afgebonden met een rubber bandje. Het ringetje en het afgestorven bolletje weefsel worden na 7-16 dagen met de ontlasting mee uitgescheiden. Rond die periode kunt u bloedverlies hebben en soms komen de klachten van uitzakken van de aambeien of slijmverlies tijdelijk terug. Dit kan een paar dagen tot 2 weken aanhouden. Ernstig bloedverlies komt zelden voor. Het herstel van de littekens kan tot 6 weken duren. Het is verstandig om dus pas vanaf 6 weken te beoordelen of de behandeling geholpen heeft.
  • Sclerotherapie. Bij sclerotherapie wordt in het uitgezette bloedvaatje een vloeistof (aethoxysclerol) gespoten die zorgt dat de aambei verschrompelt. Vaak zwelt de aambei na de behandeling wel op en geeft branderige pijn gedurende enkele dagen. Soms ontstaat er een getromboseerde aambei.

Operatieve behandeling van aambeien:

  • Marisectomie (verwijderen van een huidflapje, skin tag of mariske). Het huidflapje, skin tag of mariske kan meestal met plaatselijke verdoving worden weggesneden. De wond wordt met oplosbare hechtingen gesloten. Het duurt 2-4 weken voor het litteken genezen is.
  • Hemorroïdopexie. Via de anus wordt rondom overtollig slijmvlies verwijderd door het op te binden met hechtingen of nietjes. Het overtollig slijmvlies sterft af en wordt langs natuurlijke weg afgevoerd. Deze operatie vindt plaats onder narcose of met een ruggenprik. Het duurt 6 weken totdat het litteken genezen is.
  • Hemorroïdectomie. De aambeien worden chirurgisch weggesneden, maar er wordt zo min mogelijk slijmvlies weggehaald om incontinentie klachten dan wel vernauwing van de anus te voorkomen. Deze operatie vindt plaats onder narcose of met een ruggenprik. Het duurt 6 weken totdat het litteken genezen is.
Mogelijke complicaties na de behandeling van aambeien

Soms ontstaan er na de behandeling van aambeien complicaties. De meest voorkomende zijn:

  • Anaal bloedverlies. Bloedverlies treedt vaak op na de behandeling van aambeien, maar is bijna nooit ernstig en gaat meestal vanzelf over. Indien u veel bloed verliest adviseren wij u om contact op te nemen met uw behandelend arts.
  • Anale pijn. Na een operatie voor aambeien kunt u pijn krijgen. Bij de poliklinische behandelingen valt dit meestal erg mee, maar als u geopereerd wordt aan aambeien (hemorroidectomie) kunt u wel pijn verwachten. Wij adviseren direct na de operatie goede pijnstillers te gebruiken. Het is ook belangrijk om de pijn te behandelen om verkramping van de sluitspier en de bekkenbodemspier te voorkomen.
  • Incontinentie. Normaal gesproken zou incontinentie niet op moeten treden na een operatie. Dit risico bestaat wel als de sluitspier vóór de operatie al minder goed werkte bijvoorbeeld door een bevalling, eerdere operatie of bestraling. Een gespecialiseerd arts zal dit vooraf altijd controleren.
  • Recidief (herhaling van de klachten). De kans dat aambeien na de operatie terugkomen is kleiner als de stoelgang normaal is en u de tips en adviezen opvolgt.